Poles Helping Jews
Polacy
ratujący
Żydów
FUNDACJA SPRAWIEDLIWI DLA ŚWIATA · RIGHTEOUS FOR THE WORLD

Błogosławieni

W Słonimiu, mieście położonym obecnie w obwodzie grodzieńskim na Białorusi, od 1907 r. swoją działalność prowadziły siostry ze Zgromadzenia Niepokalanego Poczęcia NMP. Gdy rozpoczęły się represje Żydów zamieszkujących Słonim i okolice, siostry od razu podjęły się niesienia pomocy.

W czasie okupacji niemieckiej przełożoną klasztoru była s. Marta Wołowska. Pochodziła z Lublina, gdzie urodziła się 12 października 1879 r. Na chrzcie świętym otrzymała imię Kazimiera. W 1900 r. wstąpiła do Zgromadzania Niepokalanego Poczęcia NMP i przyjęła imię Maria Marta od Jezusa. Od 1919 r. kierowała wieloma placówkami, a od 1939 r. była przełożoną klasztoru w Słonimiu. Była zaangażowana w ratowanie dzieci żydowskich – ukrywała je na terenie zabudowań klasztornych.
Do czynnej pomocy włączyła się również s. Ewa Noiszewska. Wcześniej znana jako Bogumiła Noiszewska (ur. 11 czerwca 1885 r. w Osaniszkach, woj. wileńskie), córka Kazimierza i Marii z d. Andruszkiewicz. Jej ojciec był wybitnym lekarzem okulistą. W 1914 r. ukończyła ona studia medyczne w Petersburgu, a w 1919 r. wstąpiła do zgromadzenia sióstr niepokalanek. Przyjęła imię Maria Ewa od Opatrzności.

Wybuch II wojny światowej zastał siostrę Ewę w Słonimiu, gdzie przebywała od 1938 r. Pracowała wówczas jako nauczycielka szkoły średniej, a także dyżurowała w szpitalu. Od 1941 r. była dyrektorką polikliniki w Słonimiu. Umożliwiało jej to szeroką pomoc, m.in. przekazywała lekarstwa i recepty Żydom. Zatrudniała żydowską lekarkę Czesławę Orlińską, której mąż Abraham Orliński dołączył do partyzantów, a ona miała – za przyzwoleniem s. Ewy – przekazywać im lekarstwa.

Od 1939 r. duszpasterzem w Żyrowicach k. Słonima, a także kapelanem w klasztorze sióstr niepokalanek i miejscowym szpitalu był o. Adam Sztark (ur. 30 lipca 1907 r. w Zbiersku), jezuita. O. Sztark wystawiał fikcyjne metryki chrztu, nawoływał z ambony do niesienia pomocy Żydom, a także prowadził zbiórkę pieniędzy i kosztowności, które umożliwiały doraźną pomoc.

Pod koniec czerwca 1942 r. Niemcy rozpoczęli likwidację dzielnicy żydowskiej. W tym czasie o. Sztark poszukiwał żydowskich dzieci, którym cudem udało się przeżyć. Ocalałe w ten sposób sieroty oddawał pod opiekę sióstr niepokalanek albo polskich rodzin. Naraził się przez to Niemcom i w grudniu 1942 r. jego nazwisko znalazło się na liście skazanych na śmierć za pomoc Żydom. Został aresztowany 17 grudnia 1942 r. Razem z s. Martą Wołowską i s. Ewą Noiszewską oraz innymi osobami został rozstrzelany 19 grudnia 1942 r. na Górce Pietrowickiej k. Słonima.

Siostry niepokalanki zostały ogłoszone błogosławionymi przez Jana Pawła II 12 czerwca 1999 r. – znalazły się w grupie 108 błogosławionych męczenników. Ks. Sztark natomiast został odznaczony medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata 15 stycznia 2001 r. Jest jednym z 122 Sług Bożych, wobec których 17 września 2003 r. rozpoczął się proces beatyfikacyjny drugiej grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *